Ta strona wykorzystuje pliki cookie
Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce.
Polityka cookies.

Nagłówek - Przeziębienie

Przeziębienie

Kilka słów wstępu o przeziębieniu

Używamy kilku nazw dla przeziębienia: choroba przeziębieniowa, wirusowe zapalenie nosogardła lub wirusowe zapalenie nosogardła i zatok przynosowych1. Termin przeziębienie obejmuje grupę objawów wynikających z zapalenia błony śluzowej nosa, gardła i zatok przynosowych. W przebiegu przeziębienia stan zapalny zlokalizowany w tych miejscach może zostać wywołany przez ponad 200 rodzajów wirusów, z czego 30% – 50% stanowią rynowirusy1. Źródłem zakażenia są inni ludzie, od których można się zarazić drogą kropelkową (np. poprzez przebywanie w pobliżu chorego, który kaszle bądź kicha), a także przez dotknięcie zainfekowanego przedmiotu i przeniesienie wirusa na nieumytych rękach w okolicę nosa lub ust. Przeziębienie występuje często - przeciętny dorosły choruje od 2 do 4 razy do roku, ludzie starsi nieco rzadziej, zaś dzieci 2 – 3 razy częściej niż dorośli2. Częstość występowania przeziębienia w zależności od wieku wiąże się z funkcjonowaniem naszego układu immunologicznego. Wraz z upływającym czasem nasz układ odpornościowy dojrzewa i uczy się coraz lepiej radzić sobie z licznymi patogenami, jakimi są wirusy2. W okresie jesiennozimowym jesteśmy szczególnie narażeni na infekcje3.

Jak objawia się przeziębienie?

Początek przeziębienia zwykle jest łagodny, z różną kolejnością objawów1. Do pierwszych odczuwalnych oznak przeziębienia dochodzi około 1 – 2 dni po zakażeniu, najczęściej w postaci złego samopoczucia, a także uczucia wysychania, pieczenia lub drapania w gardle. Następnie pojawia się ból gardła, chrypka, katar i kichanie. Z biegiem czasu wodnisty katar staje się gęstszy, może dodatkowo wystąpić zarówno suchy, jak i mokry kaszel. Ponadto objawom może towarzyszyć niewielka gorączka (w granicach 37 – 38 stopni), która występuje częściej u dzieci niż u dorosłych2. Największe nasilenie objawów ma miejsce około 2 – 3 dnia, zaś po około 7 – 10 dniach dochodzi do samoistnego ustąpienia choroby3. U 25% osób kaszel może utrzymywać się nawet przez 2 - 3 tygodnie1. Przebieg przeziębienia, a więc charakter i nasilenie objawów zależy między innymi od rodzaju wirusa, jaki spowodował chorobę oraz od stanu zdrowia przed infekcją2.

U niektórych chorych pod koniec choroby dochodzi do zmiany charakteru kataru na ropny, o żółtym lub zielonkowatym zabarwieniu. Należy pamiętać, że zwykle jest to reakcja prawidłowego działania układu odpornościowego organizmu, a nie objaw zakażenia bateryjnego2. Antybiotykoterapia służy do leczenia infekcji wywołanych przez bakterie, nie jest więc wskazana w niepowikłanym przeziębieniu2.

Przeziębienie jest procesem samoograniczającym się, co oznacza, że po pewnym czasie przeziębienie ustąpi samoistnie3. Istnieją jednak sytuacje, gdy bezwzględnie należy się zgłosić do lekarza:

  • W przypadku pojawienia się duszności lub świszczącego oddechu,
  • Gdy przeziębieniu towarzyszy wysoka gorączka (powyżej 38 stopni) oraz wzmożony kaszel z odkrztuszaniem ropnej wydzieliny trwający dłużej niż kilka dni,
  • Gdy wystąpi silny i nieustępujący ból głowy, zatok lub ucha,
  • Gdy objawy trwają dłużej niż 10 – 14 dni lub nasilają się po 5 – 6 dniach choroby2.

Lekarz po zadaniu kilku pytań i przeprowadzeniu badania przedmiotowego, w którym bardzo ważne jest zbadanie gardła oraz węzłów chłonnych szyi, może szybko ocenić, czy u pacjenta doszło do infekcji bakteryjnej. W zależności od stanu pacjenta, lekarz zadecyduje czy należy wykonać dodatkowe badania czy od razu należy zastosować antybiotyk.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat porównania grypy i przeziębienia – kliknij tutaj.

Czy przeziębienie może mieć powikłany przebieg?

Najczęściej powikłaniem infekcji wirusowej górnej dróg oddechowych może być bakteryjne zapalenie zatok przynosowych lub bakteryjne zapalenie ucha (które zdarza się częściej u dzieci)1. Ponadto może wystąpić zapalenie krtani, oskrzeli i płuc, a nawet zapalenie mięśnia sercowego3. Warto podkreślić, że profilaktyczne stosowanie antybiotyku nie zmniejsza ryzyka wystąpienia powikłań1. Po przebyciu choroby pojawia się odporność swoista, ale z powodu ilości wirusów powodujących przeziębienie, nie chroni ona przed następną infekcją3.

Jak postępować w przypadku przeziębienia?

Jak poradzić sobie z przeziębieniem i jakie leki należy stosować w czasie infekcji? Przeziębienie zwykle leczy się objawowo, czyli nie podaje się leków zwalczających przyczynę infekcji, a jedynie leki zmniejszające uciążliwe objawy choroby. Co to oznacza?

  • Jeśli masz gorączkę: zastosuj leki przeciwgorączkowe (np. ibuprofen, paracetamol). Dorośli mogą przyjąć bez kontroli lekarza maksymalnie 1,2 g ibuprofenu lub 4 g paracetamolu (2,5 g przy stosowaniu dłużej niż 2 - 3 dni) na dobę4,5.
  • Według „Rekomendacji postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2010” stworzonych w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków, gdy wysokiej gorączce towarzyszą inne objawy zapale¬nia (ból, obrzęk, przekrwienie, wysięk), zaleca się stoso¬wanie w pierwszej kolejności ibuprofenu6.
  • Według „Rekomendacji postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2010” stworzonych w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków, w przypadku bólu wynikającego z zakażenia układu oddechowego zaleca się stosowanie ibuprofenu lub paracetamolu. Ibuprofen powinien być zastosowany jako pierwszy6.
  • Jeśli masz zatkany nos: zastosuj leki obkurczające błonę śluzową nosa. Do wyboru masz środki działające ogólnoustrojowo (np. pseudoefedrynę) oraz substancje wykazujące działanie miejscowe (m.in. ksylometazolinę). Leków działających miejscowo nie wolno stosować dłużej niż 7 dni7.
  • Jeśli masz suchy kaszel: zastosuj leki przeciwkaszlowe (np. dekstrometorfan)3.
  • Jeśli masz wilgotny kaszel: zastosuj leki wykrztuśne (np. gwajakol) lub leki mukolityczne (m.in. bromoheksynę, acetylocysteinę)3.
  • Wspomagająco możesz zastosować substancje roślinne, np. preparaty jeżówki, które skracają czas utrzymywania się objawów średnio o około 1,5 dnia1. Według „Rekomendacji postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2010” stworzonych w ramach Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków, ze względu na sprzeczne wyniki badań nie opracowano zaleceń dotyczących stosowania wyciągów z jeżówki w leczeniu zakażeń układu oddechowego6.
  • Nie potwierdzono skuteczności witaminy C oraz leków homeopatycznych w leczeniu lub łagodzeniu objawów przeziębienia2.
  • Antybiotykoterapia służy do leczenia infekcji wywołanych przez bakterie, nie jest więc wskazana w niepowikłanym przeziębieniu3.
  • Leki przeciwwirusowe są nieskuteczne w leczeniu przeziębienia3.

W aptece dostępne są preparaty, które łączą substancje lecznicze, np. ibuprofen oraz pseudoefedrynę. Dzięki temu uzyskujemy działanie przeciwgorączkowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne z działaniem obkurczającym naczynia krwionośne - w jednej tabletce. Należy jednak pamiętać o sprawdzeniu przeciwskazań i działań niepożądanych każdej z substancji zawartej w leku. Ponadto powinno się zwrócić uwagę na skład wszystkich przyjmowanych preparatów, aby nie przedawkować żadnej z substancji, stosując ją w różnych lekach. Jeśli infekcja przedłuża się, budzi twój niepokój, a objawy są nasilone, zgłoś się do lekarza.

Leczenie przeziębienia

Domowe metody walki z przeziębieniem

Poza postępowaniem farmakologicznym istnieje kilka domowych sposobów leczenia. Najważniejszy jest odpoczynek. Nie mniej ważne jest picie dużej ilości płynów (najlepiej niegazowanej wody o temperaturze pokojowej), szczególnie w okresie wzmożonej potliwości1. Jeśli kaszel nie jest bardzo nasilony, może pomóc łyżka miodu przed snem. Przeprowadzone badania wykazały, że miód stosowany na noc u dzieci w przypadkach ostrego kaszlu może wykazywać lepsze działanie niż placebo, brak leczenia oraz difenhydramina, zawarta w popularnych preparatach na przeziębienie. Wykazano porównywalne działanie miodu do dekstrometorfanu, będącego lekiem przeciwkaszlowym. Ponadto większość dzieci, które stosowały miód, spało lepiej niż po zażyciu difenhydraminy8.

Jak można się chronić przed przeziębieniem?

Ze względu na dużą ilość wirusów powodujących przeziębienie, nie jest możliwe stworzenie skutecznej szczepionki uodporniającej przed przeziębieniem3. By zmniejszyć ryzyko zarażenia w okresach o zwiększonej zapadalności na przeziębienie, należy pamiętać o częstym myciu rąk, unikaniu zatłoczonych miejsc oraz ograniczaniu przebywania w pobliżu osób chorych. Ponadto należy dbać o zbilansowaną dietę oraz aktywność fizyczną, które pośrednio chronią nas przez zakażeniem3.

Autorzy: dr Barbara Piękosz-Orzechowska oraz mgr farm. Katarzyna Wielgus

Bibliografia

  1. Mrukowicz J. i inni. Wybrane choroby wirusowe. Interna Szczeklika: Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna. Kraków 2012: 2203 – 2210.
  2. Mejza F. Przeziębienie. http://grypa.mp.pl/przeziebienie/61668,przeziebienie, 06.08.2015.
  3. Denys A. Zakażenia wirusowe. Wielka Interna Pulmonologia cz. I. Medical Tribune Polska. Warszawa 2010: 206 - 221.
  4. . Paracetamol (opis profesjonalny). http://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=643, 07.08.2015.
  5. Ibuprofen (opis profesjonalny). http://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=382, 07.08.2015.
  6. Hryniewicz W. i inni. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego 2010. http://www.antybiotyki.edu.pl/pdf/RekomendacjeA42009.pdf, 11.08.2015.
  7. Ksylometazolina (opis profesjonalny). http://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=471, 11.08.2015.
  8. Oduwole O. at all. Honey for acute cough in children. http://www.cochrane.org/CD007094/ARI_honey-for-acute-cough-in-children, 11.08.2015.

SAPL.IBU.15.09.0644