Ta strona wykorzystuje pliki cookie
Jeśli nie wyrażasz zgody, ustawienia dotyczące plików cookies możesz zmienić w swojej przeglądarce.
Polityka cookies.

Nagłówek - profilaktyka

Profilaktyka, czyli jak zapobiegać grypie i przeziębieniu?

Zarówno przeziębienie, jak i grypa są bardzo powszechnymi schorzeniami. Kto z nas się nie zmagał z uporczywym katarem, kaszlem czy gorączką? Czy istnieje sposób na uniknięcie tych chorób?

Jak dochodzi do zarażenia grypą lub przeziębieniem?

Zarówno do zarażenia wirusem grypy, jak i do infekcji przeziębieniowej, dochodzi głównie drogą kropelkową. Źródłem infekcji jest chory człowiek. Niezasłanianie ust czy nosa podczas kichania oraz kaszlu rozprzestrzenia wirusy zarówno wokół chorego, jak i na otaczające go przedmioty. Oznacza to, że może dojść do zakażenia również poprzez ich dotykanie i przeniesienie wirusa na nieumytych rękach w okolicę nosa lub ust1.

Profilaktyka grypy i przeziębienia

Według zaleceń Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom (Centers for Disease Control and Prevention, CDC) najlepszą metodą zmniejszenia ryzyka zakażenia wirusami grypy jest coroczne szczepienie się przeciwko grypie2. Ze względu na dużą ilość różnych typów wirusów powodujących przeziębienie, nie jest możliwe stworzenie skutecznej szczepionki uodporniającej przed przeziębieniem3.

Profilaktyczna herbatka

Kilka zasad dotyczących szczepienia przeciwko grypie:

  • należy je powtarzać co rok,
  • musi mieć aktualny skład na dany sezon epidemiczny,
  • najlepiej poddać się szczepieniu wczesną jesienią, przed okresem o największej ilości zachorowań na grypę (jeżeli jest to niemożliwe, szczepionkę należy podać przy najbliższej okazji),
  • swoiste przeciwciała chroniące przed grypą pojawiają się po około 7 dniach po szczepieniu4.

Szczepienia są zalecane u wszystkich osób powyżej 6. miesiąca życia, u których nie występują przeciwskazania. Ta forma profilaktyki jest jednak szczególnie rekomendowana wśród grup o zwiększonym ryzyku powikłań lub osób, które mogą być źródłem dalszego zakażenia, tzn.:

  • osoby po 50. roku życia,
  • kobiety ciężarne oraz kobiety, które planują być w ciąży w zbliżającym się sezonie epidemicznym,
  • pracownicy służby zdrowia,
  • osoby przebywające w domach spokojnej starości,
  • osoby z chorobami przewlekłymi, m.in. chorobami układu oddechowego (np. astmą), nerek, serca, cukrzycą,
  • osoby z upośledzoną odpornością (np. po przeszczepach),
  • osoby pracujące w szkołach, handlu, transporcie lub innych dziedzinach związanych z szerokim kontaktem z innymi ludźmi4.

Pomimo szerokich wskazań do stosowania, szczepionka nie zabezpiecza całkowicie przed zakażeniem. Podanie szczepionki chroni w 70% - 90% zdrowych osób poniżej 65. roku życia, zarówno przed grypą, jak i powikłaniom pogrypowym. Wśród osób starszych skuteczność szczepionki przed zachorowaniem wynosi około 60% oraz obniża śmiertelność związaną z grypą o 70% – 95%. Wykazano ponadto, że osoby zaszczepione rzadziej trafiały do szpitala z powodu zapalenia płuc i grypy, wszystkich zaburzeń oddechowych, zaburzeń oddechowych i niewydolności serca, wykazywały mniejszą śmiertelność z powodu zapalenia płuc i grypy, a także śmiertelność ze wszystkich przyczyn5.
Warto podkreślić, że szczepienia przeciwgrypowe chronią nie tylko przed zarażeniem, ale również przed powikłaniami pogrypowymi, które mogą zostawić trwałe konsekwencje do końca życia, a nawet być przyczyną zgonu. Ryzyko wielonarządowych powikłań pogrypowych dotyczy wszystkich chorych i obejmuje przede wszystkim powikłania układu oddechowego, sercowo-naczyniowego, a nawet ośrodkowego układu nerwowego6. Stosowanie szczepień przeciwko grypie niesie ze sobą znaczne korzyści kliniczne.

Kto nie może skorzystać ze szczepienia przeciwko grypie?

  • Osoby, u których białko jaja kurzego powoduje układową reakcję anafilaktyczną.
  • Osoby z ostrym stanem gorączkowym lub zaostrzeniem choroby przewlekłej.
  • Należy być ostrożnym w podawaniu szczepienia u osób, u których wystąpił zespół Guillaina i Barryégo w ciągu 6 tygodni od poprzedniego szczepienia przeciwko grypie4.

Dopuszcza się profilaktyczne stosowanie inhibitorów neuraminidazy, będącymi lekami przeciwwirusowymi stosowanymi przeciwko grypie w grupach wysokiego ryzyka po kontakcie z chorą osobą. Nie jest to jednak rutynowe zalecenie4.

Jak można się chronić przed przeziębieniem i grypą?

  • Unikaj bliskiego kontaktu z osobami chorymi.
  • Często myj ręce wodą z mydłem. O prawidłowej higienie rąk należy szczególnie pamiętać przed jedzeniem, przed dotykaniem ust lub nosa, po powrocie do domu i po kontakcie z osobą chorą.
  • Jeżeli jest to możliwe, unikaj zatłoczonych miejsc w okresach o największej zapadalności na grypę i przeziębienie.
  • Jeśli przebywasz w pobliżu osoby chorej (w odległości mniejszej niż 2 metry), noś na twarzy maseczkę. Zdejmuj ją po każdym kontakcie z chorym, a zużytą wyrzuć do kosza1.
  • Zadbaj o swoją odporność, pamiętając o prawidłowej diecie, regularnej aktywności fizycznej o umiarkowanej intensywności, unikaniu stresu oraz rezygnacji z używek.

Jeżeli już chorujesz - jak nie zarazić grypą innych osób?

  • Myj ręce wodą z mydłem, szczególnie po wytarciu nosa lub zasłanianiu ust podczas kichania/kaszlu.
  • Noś maseczkę (zastosowanie jej w ciągu 36 godzin od wystąpienia objawów oraz właściwa higiena rąk przez 7 dni może zmniejszyć ryzyko zarażenia domowników nawet o 50%)1.
  • Podczas kaszlu/kichania zasłaniaj usta chusteczką jednorazową, a następnie wyrzuć ją od razu do kosza. Jeśli nie masz chusteczek, zasłoń usta lub nos przedramieniem, nie dłonią.
  • Unikaj kontaktu z innymi osobami.
  • Często wietrz pomieszczenia, w których przebywasz1.

Autorzy: dr Barbara Piękosz-Orzechowska oraz mgr farm. Katarzyna Wielgus

Bibliografia

  1. Mrukowicz J. i inni. Wybrane choroby wirusowe. Interna Szczeklika: Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna. Kraków 2012: 2203 – 2210.
  2. Seasonal Influenza: Flu Basics. Centers for Disease Control and Prevention.
    http://www.cdc.gov/flu/about/disease/index.htm, 14.04.2015.
  3. Denys A. Zakażenia wirusowe. Wielka Interna Pulmonologia cz. I. Medical Tribune Polska. Warszawa 2010: 206 - 221.
  4. Wysocki J. i inni. Immunoprofilaktyka chorób infekcyjnych u dorosłych. Interna Szczeklika: Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna. Kraków 2012: 2331-2334.
  5. Brydak L. Grypa i jej profilaktyka. Termedia. Poznań 2004: 117 – 147.
  6. Brydak L. Dlaczego warto się szczepić przeciwko grypie? http://szczepienia.pzh.gov.pl/main.php?p=3&id=131&sz=834&to=szczepionka, 31.08.2015.

SAPL.IBU.15.09.0644